SANT'ANNA

12 augustus 1944

Mama zegt altijd dat Matteo een speciale jongen is, dat hij anders is dan wij of de andere kinderen in het dorp. Dat wist ze gelijk na zijn geboorte al, toen ze hem voor het eerst in de ogen keek. En nu, vijf jaar later, kan zelfs een vreemdeling dat in tien tellen zien.

Niet doordat hij misschien wat klein is voor zijn leeftijd, of omdat hij een erg bleke huidkleur heeft. We zijn de laatste maanden allemaal wat bleekjes door het eten dat we krijgen. Ook niet omdat hij er anders uitziet dan wij. We lijken allemaal juist heel veel op elkaar en onze ogen hebben ook nog eens dezelfde kleur. Groen als mos waar dauw op ligt, zegt mama altijd. En volgens mama is ons haar even zwart als de hemel op een heldere zomernacht en net zo golvend als een woelige zee. Iedere keer als ze dat zegt, glinsteren haar ogen, ook zo groen als mos waar dauw op ligt, alsof er ineens sterren in opgesloten zitten.

Matteo is anders dan anderen omdat hij niet praat. Nog geen woord heeft hij in zijn leven gezegd. Hij maakt ook geen geluiden. Behalve als hij lacht. En hij lacht vaak. Altijd met een heel grappig piepstemmetje. Als muizen zouden kunnen lachen, dan zouden ze zoals Matteo klinken.

De dokter heeft geen idee waarom Matteo niet praat, geen geluiden maakt en doet alsof hij je niet ziet staan. Mama wel. En ik geloof mama. Hij heeft geen woorden nodig om met ons te praten. Door een blik, een beweging, een lach, sprongetjes van plezier, weten we altijd precies wat hij wil. Daarbij praat ik meer dan genoeg voor ons tweeën, plaagt mama me altijd knipogend.

Wat hij vaak heel graag wil is hand in hand lopen. Bijvoorbeeld als we met mama naar het dorpsplein gaan om rond de fontein, in de koelte van bomen, met onze buren en vriendjes te kletsen. Of als we na het avondeten, als het minder heet is en je buiten makkelijker kunt ademhalen, een klein stukje met haar gaan wandelen. Zonder dat ze het moet zeggen, pakt Matteo dan iemands hand vast. Meestal die van mij. Eigenlijk bijna iedere keer. Mama knipoogt dan altijd naar mij.

Als we alleen zijn, fluistert mama weleens dat Matteo graag met mij hand in hand loopt omdat hij mij héél, héél erg lief vindt. Dat vindt hij inderdaad. En ik vind hem ook héél, héél erg lief. Maar zelf denk ik dat hij vooral graag naast mij loopt omdat we maar zes jaar schelen. Als je vijf bent is hand in hand lopen met een zus van elf een stuk makkelijker dan met een zus van zeventien of twintig.

Maar dat zeg ik nooit tegen mama. Ik wil de sterren in haar ogen zo lang mogelijk zien glinsteren. Ze heeft het al zwaar genoeg, helemaal sinds papa er niet meer is, hoor ik mijn zussen ook vaak tegen elkaar fluisteren. Maar mama klaagt nooit. Echt nooit. Als het nog minder dan gewoonlijk gaat, zegt ze altijd dat niets ertoe doet omdat zij de allerliefste kinderen van de wereld heeft.

Mama zegt nu al een hele poos niets meer. Ze heeft ook geen geluid meer gemaakt. Bewegen doet ze ook niet meer. Met nog geen vinger. Door een kier tussen de planken van de trapkast zie ik door mijn tranen heen dat ze alleen nog omhoog naar de hemel staart. De bloedvlek op haar jurk is niet veel groter geworden. Ik denk dat ze nu echt dood is.

Langs haar zie ik verderop in het gras een stuk van de benen en blote voeten van Giulia, mijn oudste zus. Zij heeft heel lang geschreeuwd, maar was ineens stil, net als Adelina, de middelste van alle kinderen, nadat ze gillend en huilend naar boven was gevlucht. Waar mijn drie andere zussen zijn, weet ik niet. Ik heb ze niet meer gezien of gehoord sinds het begon.

Matteo is bij mij. Voordat mama met een harde klap op haar rug viel riep ze dat ik me met hem in de trapkast moest verstoppen en er niet meer uit mocht komen. Wat er ook gebeurde.

Net als mama en Giulia beweegt Matteo ook al een tijdje niet meer. Als een slappe pop ligt hij bovenop me. Zijn mooie groene ogen staren zoals altijd van me weg. De hele tijd naar dezelfde plek op de trap boven ons.

Ik denk dat hij ook dood is.

Ik denk dat iedereen dood is.